Lachen met de marginaliteit...

kan dat?

Het is een vraag die de afgelopen dagen door mijn hoofd speelt. Deze week houden we namelijk een margifeestje op kot. Volledig gewijd aan de marginaliteit. U kent hen wel: de rand van de maatschappij. Dronken mannen die leven op chips en bier, van café tot café of voetbalmatch tot voetbalmatch. Vaak met al even dronken vrouwen, al dan niet geslagen door hun teerbeminde echtgenoot. Kinderen, die in januari nog zonder jas rondlopen, want die hebben ze niet. Die niet mee op school uitstap mogen, omdat moeder dat geld verrookt en er op school jammer genoeg ook niets van bakken. Ze merken zichzelf met vele tatoeges, piercings en een behoorlijk hoog aantal tienerzwangerschappen. Armoede en ellende, zowel financieel als intellectueel, in deze toestand overgedragen op hun kinderen. Het leven hangt aaneen met irrealistische lijm van onverwezenlijkbare dromen en betere tijden, die zullen komen door dagen wachten in de sofa. Schrijnend niet?

Maar best ook wel grappig. Ons even uit ons gestructureerde leventje vertrekken en verplaatsen naar de wereld waar schijnbaar alles kan en alles mag. Daar waar geen grenzen zijn en niemand echt normaal is. Daar waar we zonder schaamte Cara Pils kunnen verkiezen boven een Stella, totaal smaakloze kleren uit de jaren 80 mogen dragen en ons gedrag geen norm kent. Zalig toch?

Het is zalig. Maar dat neemt niet weg, dat de marginaliteit eigenlijk een héél schrijnend thema is. Wat voor ons een thema van vrijheid is, is voor hen een gedwongen statuut. Ik heb van mijn afgelopen vakanties veel tijd doorgebracht met de volgelingen van de marginaliteit. Namelijk met wat men noemt de 'maatschappelijk zwakkere kinderen'. Ik heb vele verhalen gehoord. Allen schrijnend. Stuk voor stuk vicieuze cirkels, waarin de kinderen meegezogen worden. Hun ontwikkeling verstoord door mishandeling, verwaarlozing, vernedering, ... Want zelfs bij ons krijgen ze eigenlijk geen gewone kans. Ze worden uitgelachen, weggelachen. Om de afstand met hen, die er niet bij horen, toch maar zo groot mogelijk te houden. Ze zijn gedoemd om te mislukken. Op zich zijn ze niet beter of slechter dan jij en ik. Maar hun omgeving laat hen gewoon in de steek. Schaadt hen, verdrukt hen, misvormt hen. En lokt hun zo langzaam maar zeker, zelf in de marginaliteit.

Ik zal lachen en me amuseren, maar zeker niet vergeten dat het eigenlijk niet om mee te lachen is. Dat jullie eigenlijk allemaal beter verdienen, dat het leuk zou zijn als er voor jullie een oplossing was, als we jullie zouden kunnen redden van deze hele marginaliteit. En het verleden heeft me geleerd dat dit al een even irrealistische droom is en dat zij in de instellingen, weerhouden van de marginaliteit, zeker niet beter af zijn. Dat we slechts een kleine inspiratiebron kunnen zijn, voor hopelijk beter. Maar dat het enkel de gelukkigen zullen zijn, die hun lot kunnen ontlopen. Dat enkel zij met een enorm doorzettingsvermogen en een bijzonder karakter er zullen in slaag te eindigen zonder tatoeages, werkloosheid, kinderen op veel te jonge leeftijd, armoede en ellende en verstoting.

Inne